Köşe Yazısı
Eser KARAKAŞ
Tamam, AB üyeliği Erdoğan’ın önceliği değil de peki kimin önceliği?
Türkiye’nin AB tam üyeliğinin de facto-fiiliyatta- durmuş olmasının de jure’ye- dönüşmesinde esas kaybedenin AB ve AB üyesi ülkeler olacağı kanısı, zannı. Ne yalan söyleyeyim, bir siyasetçinin gerçeklikten bu kadar uzak bir değerlendirmeyi bu kadar rahat yapabilmesini, bu büyük ölçüde sanal özgüveni kıskanmıyor değilim, merak da ederim doğrusu,
Geçtiğimiz hafta Sayın Cumhurbaşkanı El Cezire’ye verdiği bir röportajda çok konuyu girmiş ama, algıda seçicilik deniyor galiba, benim en çok dikkatimi çeken değerlendirmesi “AB üyeliği artık önceliğimiz değil” ifadesi oldu.
Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın ifadelerinde dikkat çeken kısımlardan biri de AB üyeliğine ilişkin değerlendirmeleriydi. Erdoğan AB üyeliğinin öncelikleri arasında yer almadığını kaydederken, bu durumda kaybeden tarafın Avrupa ülkeleri olduğunu söyledi.
Erdoğan, “Avrupa, Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne katılmamasından kaybeden taraf. Avrupa, Türkiye'yi Avrupa Birliği'ne kabul etmeye istekli görünmüyor” ifadelerini kullandı.
Sayın Erdoğan’ın değerlendirmelerine saygı göstermek boynumuzun borcu, aksi düşünülemez ama bu ifadelerde bana çok tuhaf ve hatta anlamsız gelen detayları da tartışmaya açmak, bu da, eski bir öğretim üyesi ve Türkiye’nin AB tam üyeliği hedefi üzerine senelerce çalışmış, uğraşmış biri olarak yine boynumun borcu.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın bu açıklamasında her şeyden önce Türkçe olarak çok netleştiremediğim bir şey var; Erdoğan AB üyeliğinin öncelikleri arasında yer almadığını ifade ederken acaba «öncelikleri arasında yer almadığı» derken bu öncelikler kimin öncelikleri?
Sayın Erdoğan da eminim teslim eder ki, 2026 Türkiye’si “imtiyazsız, sınıfsız kaynaşmış bir kitle” (Behçet Kemal Çağlar, Faruk Nafiz Çağlar) pek değil, Erdoğan Cumhurbaşkanı şapkası ile 86 milyon vatandaşın tümünün Cumhurbaşkanı, bu 86 milyonun bir kesiminin önceliklerini başka bir kesiminin başka önceliklerine tercih etmesi Anayasaya göre pek uygun değil zannımca.
Ancak, Erdoğan aynı zamanda AKP’nin Genel Başkanı, evet bu şapka altında Erdoğan’ın bir kesimin önceliklerini başka bir kesimin önceliklerine tercih etmesi meşru siyasi hakkı ama yukarıda arz etmeye çalıştığım görev çelişkisi mevcut anayasal sistemin mantığını kanımca çok net sergiliyor.
Aşağıda Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın cumhurbaşkanları olduğu başka bir kesimden bir örnek sunacağım, o kesimin önceliğinin AB tam üyeleği olup olmadığını da, olması gerekip gerekmediğini de takdirlerinize bırakıyorum.
Açıklamada ilk tuhaflık burada.
İkinci tuhaflık da Türkiye’nin AB tam üyeliğinin de facto-fiiliyatta- durmuş olmasının de jure’ye- dönüşmesinde esas kaybedenin AB ve AB üyesi ülkeler olacağı kanısı, zannı.
Ne yalan söyleyeyim, bir siyasetçinin gerçeklikten bu kadar uzak bir değerlendirmeyi bu kadar rahat yapabilmesini, bu büyük ölçüde sanal özgüveni kıskanmıyor değilim, merak da ederim doğrusu, mesela AB’de kimlerin, Türkiye’siz bir AB nedeniyle hangi alanlarda neler kaybedeceğini.
Gelelim AB tam üyeliği konusunda önceliği olan ya da olması gereken kesimlerden bir örneğe.
Mesela şuraya gelelim, Türkiye’de çok önemli çalışmalara imza atan İSİG (İşçi sağlığı ve iş güvenliği) Meclisinin geçen hafta Temmuz ayında (2026) ve Ocak-Temmuz (yedi ay) döneminde Türkiye’de iş kazalarında ölen işçilere, vatandaşlara, çocuklara ve göçmen işçilere ilişkin açıklamasına.
Temmuz 2026’da 214, Ocak-Temmuz 2026 döneminde ise 1279 çalışan yaşamlarını kaybetmiş iş kazalarında (!!) bizim ülkemizde.
Geçen senelerdeki verilere de baktığınızda iş kazalarında (!!) kaybettiğimiz çalışan sayısının bir günde altının üzerine çıktığını, yediye yaklaştığını görebiliyoruz.
Bu ölümler, bu iş kazaları (!!) kaçınılmaz mı, önlenemez mi, sektörlerin fıtratında mı var bu yaşam kayıpları?
27 AB üyesi ülkenin bütününde 2025 senesinde 3300 ölümlü iş kazası olmuş iken bizim ülkemizde, Türkiye’de 2000 dolayında.
27 AB üyesi ülkenin toplamında çalışan sayısı yaklaşık 200 milyon, Türkiye’de ise yine yaklaşık otuz milyon; AB’de ve bizde sektörel farklılıkları göz ardı ediyorum, AB’de çalışan sayısı bize oranla yaklaşık 6.6 kat fazla iken, 27 AB ülkesinin toplamında ölümlü iş kazası 3300, bizde ise 2000, oranlardaki çarpıcı farkı, maalesef bizim aleyhimize, görebiliyoruz değil mi?
Sayın Cumhurbaşkanı “AB artık bizim önceliğimiz değil” diyor ama iş kazalarında (!!) yaşamlarını yitirenlerin yakınlarının da, ya da önümüzdeki senelerde iş kazalarında (!!) yaşamlarını kaybedeceğini bildiğimiz çalışanların da önceliği değil mi acaba AB tam üyeliğimiz?
AB tam üyelik müzakereleri sürecinde 19 numaralı dosya “Sosyal politika ve istihdam” dosyası, bu dosyanın önünde siyasi engel yok, Türkiye hükümetleri istese idi 2005’den bugüne kadar çoktan açılmış ve gerekleri yapılmış olacak idi.
Bu dosyanın gerekleri yerine getirilmiş olsa idi iş güvenliği ve işçi sağlığı koşulları çok muhtemeldir AB standartlarına getirilmiş olacak ve yaşamlarını kaybeden çalışanlarımızın sayısı çok azalmış olacak idi.
Sayın Cumhurbaşkanına sormak isterdim doğrusu, bu konu benim ve başkalarının önceliği de acaba kimlerin önceliği değil?
Bir önemli konu daha var.
Her sene World Justice Project’in yayınladığı Rule of Law Index’e (2025) göre (Hukuk devleti endeksi) Türkiye 143 ülke arasında 135. sırada.
Bu endeksin ilk on ülkesinin sekizi AB üyesi, biri de Norveç, diğer AB ülkeleri de hep ön sıralarda, bir tek Macaristan, bizimkilerin kankası yani, 76. sıraya kadar gerilemiş, Allah’tan o kanka da seçim kaybedip ortadan şimdilik kayboldu.
“Sizce Hukuk devleti endeksinde ön sıralarda olmak kimin önceliğidir?” sorusu meşru bir sorudur değil mi?