Son dakika
Eser KARAKAŞ Köşe Yazısı Eser KARAKAŞ

Fransa’da dün ne oldu?

Liseliler hareketinin homojen bir hareket olmadığını anlıyorum, aralarında kendi gelecek planlarından nispeten bağımsız olarak küresel trendleri protesto edenler de mutlaka vardır, Fransa’daki siyasi sınıfı protesto edenler vardır, 2026 dünyasının kasvetinin protesto edenler de vardır ama belirleyici bölümünü eğitim-öğretim niteliğinin düşüşünden rahatsızlık duyanların oluşturduğunu tahmin ediyorum ve bu nedenden de hareketi çok sağlıklı buluyorum. Bu “casseur”ler (kırıcılar, yağmacılar) hep va

Dün derken 17 Ekim 2026 Cumartesi gününü kastediyorum.

Yakın dönem Fransa tarihinin muhtemelen en sıkıntılı günlerinden biri idi bu Cumartesi.

Bir süredir Fransa’da liseliler hareketi denen bir protesto hareketi gündemde, belirli tarihlerde gösteriler yapıyorlar, okul sıralarında yaşadıkları sıkıntılar protesto ediyorlar, önemli zarar ziyan oluşmuyordu.

2018’de ortaya çıkan “sarı yelekler” hareketi de dün liseli gençleri desteklemek için protesto gösterilerine katılacaklarını açıkladılar.

Bazı sendikalar, kimi siyasi hareketler, en başta Jean-Luc Mélenchon’un liderliğini yaptığı LFI (Boyun eğmeyen Fransa) hareketi de destek verdiler harekete.

Fransa’da maalesef bu tür protesto gösterilerinde, kambersiz düğün olmuyor, “casseurs” yani kırıcılar denen gruplar da katılıyorlar çok büyük ölçüde meşru olan bu protesto gösterilerine ve iş belirli ölçüde çığırından çıkıyor ne yazık ki.

Olaylar daha çok yeni, izledim, izliyorum, ama çok köşeli analizler yapmak niyetinde değilim, yanılabilirim, yanıltabilirim.

Ancak, bu liseliler hareketini ortaya çıkışından beri izlemeye çalışıyorum ve itiraf edeyim, çok doğru ve haklı buluyorum bu hareketi.

Meramımı iyi anlatabilmek için Fransa’daki öğretim sistemini iyi bilmek lazım, bu detaylara girmeyeceğim.

Fransa’daki öğretim sistemi mesela ABD’deki sistemden biraz farklı bir sistem, ABD’de lise mezuniyet ortalama kalitesi ve bu dereceden beklenenler Fransa’ya oranla çok farklı, Fransa’da “baccalauréat” denen, biraz bizdeki eski olgunluk sistemini andırıyor, çok nitelikli bir derece, diploma, ABD’de ise ortalama bir lise diplomasından beklentiler düşük, orada nitelik ağırlığı lisansüstü eğitimde belirginleşiyor.

Fransa Cumhuriyetinin “eşitlik, özgürlük, kardeşlik” mottosundaki eşitlik kavramının hatta diğer ikisinin de kökeninde bu çok nitelikli “baccalauréat” diplomasi vardır desem büyük bir yanlış yapmış olmam muhtemelen.

Fransa’nın ünlü Le Monde gazetesi her “baccalauréat” sınavı döneminde mesela felsefe sorularını yayınlar, bu sorular zorluk ve nitelik derecesi olarak bizim sistemde hangi aşamaya tekabül eder, söylemeye cesaret edemem.

Ancak, son senelerde durum biraz sıkıntılı hale gelmeye başladı Fransa’da ve ortaöğretimin niteliğinde kayıplardan bahsediliyor.

Mutlak bir delil değil ama OECD PISA 2026 sonuçları biraz da bu durumu işaret ediyor ve açıklanan sonuçlar Fransa’da şok etkisi yarattı.

Fransa PISA yarışmalarında ilk kez 28. sıraya düşmüş durumda.

Türkiye’nin eğitim-öğretim düzeyini, MEB uygulamalarını, üniversite sınavlarındaki acıklı durumu muhtemelen izliyorsunuzdur, Türkiye aynı PISA sonuçlarında 18. sırada yani Fransa’nın on basamak üzerinde, bu durum Fransa eğitim-öğretim sistemi için kabul edilmesi çok zor bir durum.

Fransa’daki liseli öğrencilerin hoşnutsuzluğunun, memnuniyetsizliğinin PISA sonuçlarını görüp oluştuğunu söylemiyorum, komik olur, belki önemli bir bölümünün PISA’dan haberi bile olmayabilir ama bu liseliler bu durumun nedenlerini aslında en yakından yani derslerde gözlüyorlar.

Bir liseli öğrenci, hele Fransa’da, öğretmeninin ne ölçüde iyi bir öğretmen, mesleğine özenli bir öğretmen olduğunu anlar demiyorum ama en azından çok iyi sezer ve sezdiğinden, belki de anladığından çok hoşnut değil ve bu durumun kendi geleceği için, hele küresel rekabetin çok arttığı bu dönemde  çok parlak sonuçları olmayacağını yine anlıyor ya da seziyor.

Bu liseliler hareketinin homojen bir hareket olmadığını anlıyorum, aralarında kendi gelecek planlarından nispeten bağımsız olarak küresel trendleri protesto edenler de mutlaka vardır, Fransa’daki siyasi sınıfı protesto edenler vardır, 2026 dünyasının kasvetinin protesto edenler de vardır ama belirleyici bölümünü eğitim-öğretim niteliğinin düşüşünden rahatsızlık duyanların oluşturduğunu tahmin ediyorum ve bu nedenden de hareketi çok sağlıklı buluyorum.

Bu “casseur”ler (kırıcılar, yağmacılar) hep vardı, hep olacaklar, onlara çok takılmadan işin özünü görmeye çalışmak lazım.       

Kopyalandı

Yazarın Diğer Yazıları

Tümü
  1. COP 31
  2. Beyin göçü şehir efsanesi
  3. Türkiye’de ekonomik kriz var mı?
  4. Dünyanın en nitelikli 25 şehri
  5. Büyük, vahim devlet krizi