Son dakika
Eser KARAKAŞ Köşe Yazısı Eser KARAKAŞ

Beyin göçü şehir efsanesi

Türkiye’ye düşen, “beyin göçü olmasın” gibi saçmalıklarla bu çocukları köreltmek asla değil, buralarda öğretim gören, iyi doktoralar yapan gençlerimiz için dönüş cazibesi yaratmak olmalıdır. Bu işler de öyle adrese teslim öğretim üyesi alım ilanları ile, üniversiteleri en düzeysizler seviyesinde eşitlemek isteyerek, bu yöneticilerle pek mümkün değil gibi maalesef.

Türkiye’den çok sayıda öğrenci üniversiteyi bitirdikten sonra öğretimlerine yurtdışında devam etmek istiyorlar, bir doktora, en azından bir master-yüksek lisans elde etmek ve böylece de işgücü piyasalarında daha rekabetçi olmak istiyorlar, yerden göğe kadar da haklılar bence.

TÜİK’in geçenlerde yayınladığı konuya ilişkin bir araştırma basına şu başlıklarla yansıdı: “Türkiye'de üniversite mezunlarının beyin göçü arttı: Son 10 yılın rekoru kırıldı. Yükseköğretim mezunlarının beyin göçü oranı 2015'te 1,6, 2020'de 1,9, 2025'te 2,2 olarak ölçüldü.”

Konu sadece üniversite mezunları ile de ilişkili değil, Türkiye’deki çok az sayıdaki iyi lise mezunlarının da önemli bölümü üniversite öğretimleri için yurtdışını tercih ediyorlar, parasal olanakları olanların da çok önemli bölümü gidiyorlar zaten, üç, dört sene önce Alman Lisesi’nin galiba tüm mezunları yurtdışına gitmişlerdi okumak için, Robert Kolej’in de her sene zaten mezunlarının ortalama yarısı ABD’ye gider; TÜİK’in araştırmasındaki yüzde 2.2’lik oran da kanımca parasal nedenlerden bu kadar düşük, çok daha fazla sayıda öğrenci gitmek istiyorlar.

Benim takıldığım nokta ise TÜİK’in araştırmasında ve basına yansırken gazetelerin kullandığı “beyin göçü” ifadesi.

Gençlerin zekasını o yaşlarda ölçmek çok kolay değil bilimsel olarak, yurtdışına giden öğrencilerin nitelik ortalaması Türkiye’deki o yaş grubundaki öğrencilerden de çok fazla sapamaz yani ortada bir beyin göçü denebilecek bir durum pek yok, olamaz da.

Zaten, daha parlak beyinlere de, altın beyin de diyorlar, on binde bir gibi oranlarda rastlanıyor,

“beyin” diye adlandırılabilecek formasyonlar da zaten lisansüstü seviyelerde üretilir.

Türkiye’nin üç Nobel ödülü var, kronolojik sırayla Orhan Pamuk, Prof. Aziz Sancar, Prof. Daron Acemoğlu, Pamuk edebiyat Nobel’i aldı, bu önemli ödül için doktora da, üniversite öğretimi de şart değil, Aziz Sancar İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi mezunu, doktorasını ve doktora sonra formasyonunu ABD’de alıyor, Daron Acemoğlu Galatasaray Lisesi mezunu, üniversite ve doktora öğretimini, doktora sonrası çalışmalarını İngiltere ve ABD’de yapıyor ve ikisi de, ne mutlu onlara, dallarında Nobel alıyorlar.

Peki, şu soruyu sormaktan kaçınmamak ve dürüst yanıt vermeye çalışmak lazım, Aziz Sancar üniversite sonrası, Daron Acemoğlu ise lise sonrası ABD’ye ve İngiltere’ye gitmemiş olsalar, mutlaka dallarında yine çok başarılı isimler olurlardı, buna kuşku yok ama Nobel alabilirler mi idi, bu soruya olumlu cevap vermek bence olanaksız.

Beyin göçü kavramı bence bizim ülkede bir şehir efsanesi, fazla düşünülmeden kullanılan bir ifade.

Üniversite sonrası yabancı ülkelere yüksek lisans ya da doktora yapmak için giden çocuklara “kaybediyoruz gençlerimizi” gözüyle bakılıyor, ne kadar büyük bir yanılma.

Bırakınız gitsinler, çok daha fazla oranlarda gitsinler ama uyduruk yerlere değil dünyanın en iyi üniversitelerine gitsinler, YÖK siyasi madrabazlık yapmadan en nitelikli gençlerden binlercesini burslu göndersin ABD’ye, İngiltere’ye, Fransa’ya, Hollanda’ya, Kanada’ya.

Türkiye siyasetçileri ise artık yavaş yavaş en iyi üniversitelerde öğretim görmüş bu çocukları ülkeye çekebilmek için gerekli düzgün ortamları oluşturmaya başlasınlar ülkemizde lütfen.

Üniversite yıllarından tanıdığım bir kız arkadaşımla seneler sonra Kıbrıs’ta karşılaşmış idik Kıbrıs’ın birleşmesi ve beraber tek devlet olarak AB’ye girme ihtimalinin olduğu günlerde, hiç unutmuyorum ev sahibesi olarak bana Girne’de balık ve iki kadeh rakı ısmarlıyor idi, arkadaşımın iki yetişkin oğlu vardı, ABD’nin gerçekten en iyi iki üniversitesinde doktora yapmışlar ve ABD’de yaşıyorlardı, annelerine de “bu birleşme işi olmazsa neden dönelim ki KKTC’ye, orada körelir gideriz ama birleşme olur ve AB üyesi olursak seve seve döneriz” diyorlarmış, arkadaşım da bu hevesle çalışıyor idi “evet” için, çok haklı idiler, çocuklar da anne de.  

Türkiye’de üniversiteler de çok parlak değil ama mukayeseli anlamda iyi bir ABD üniversitesi ile ODTÜ ya da Boğaziçi lisans eğitimleri arasında makul denebilecek kalite farkları varken iş lisansüstü (master artı doktora) aşamalarına gelince bu makul fark eksponansiyel olarak artıyor ve artık mukayese imkanı bile kalmıyor.

Bu çok iyi yabancı üniversitelerde lisansüstü öğretim olanağı (aile olanakları, kişisel başarı) yakalayan çocuklarımıza “sakın gitme, beyin göçü yaşıyoruz, bu çocuklardan ABD, İngiltere yararlanacak” demek bu işlere hiç kafa yormamış olmak demek resmen.

Türkiye’ye düşen ise “beyin göçü olmasın” gibi saçmalıklarla bu çocukları köreltmek asla değil, buralarda öğretim gören, iyi doktoralar yapan gençlerimiz için dönüş cazibesi yaratmak olmalıdır.

Bu işler de öyle adrese teslim öğretim üyesi alım ilanları ile, üniversiteleri en düzeysizler seviyesinde eşitlemek isteyerek, bu yöneticilerle pek mümkün değil gibi maalesef.    

Kopyalandı

Yazarın Diğer Yazıları

Tümü
  1. COP 31
  2. Türkiye’de ekonomik kriz var mı?
  3. Fransa’da dün ne oldu?
  4. Dünyanın en nitelikli 25 şehri
  5. Büyük, vahim devlet krizi