Son dakika
Seyfettin Gürsel Köşe Yazısı Seyfettin Gürsel

En düşük işsizlik rekorunu kırdık! Sevinelim mi endişelenelim mi?

Perşembe günü açıklanan aralık ayı mev­sim etkilerinden arındırılmış işgücü is­tatistiklerine göre kasımda yüzde 8,5 olan işsizlik oranı aralıkta yüzde 7,7’ye indi. 2005 yılından bu yana aylık işsizlik oranla­rı yüzde 8’nin altına hiç inmemişti. Bu tarihi bir olay ama aynı zamanda bir hayli tuhaf, ina­nılması güç bir olay. Bir ayda işsizlik oranın­da böylesine muazzam bir düşüş olması için istihdamda olağanüstü artış olması gerekir ki böyle bir şey tabi ki olmadı. Aksine istihdam­da az de olsa azalma var.

Ya da işsiz sayısında (iş arayanlar) durup dururken büyük bir azalma olması gerekir. Olan da budur ve TÜİK bir tahmin hatası yapmadıysa oldukça tuhaf bir durumla kar­şı karşıyayız demektir. Ekonomi yönetimi, memnuniyetlerini ifade ederken ben aksine endişe etmek gerektiğini düşünüyorum. Ne olduğunu anlamaya çalışmak için önce ra­kamlara bir göz atalım.

İşsiz sayısında büyük çapta düşüş

İstihdamda bir aylık azalma 42 binle sınır­lı; erkeklerde 37 bin kadınlarda 5 bin. İşsiz sa­yısı ise 286 bin azalarak 3 milyon 22 binden 2 milyon 736 bine gerilemiş. Son bir yılın aylık serisinde işsiz sayısı oldukça istikrarlı; Aralık 2024’te bu sayı 3 milyon 75 bin. Yani büyük ve ani bir düşüş ile karşı karşıyayız. Bir ayda işsiz sayısı yüzde 9,5 oranında azalıyor. Azalma ka­dınlarda hem mutlak olarak hem göreli olarak daha yüksek: 154 bine 132 bin.

Sonuçta işsizlik oranı erkeklerde yüz­de 6,8’den 6,3’e gerilirken kadınlarda yüzde 11,6’dan 10,5’e gerilemiş durumda. Erkek ora­nı 2005’ten bu yana en düşük aylık işsizlik oranı. Kadınlarda işsizlik oranı işgücüne ka­tılımla birlikte yükselişte olduğundan yüzde 10,5 son 20 yılın en düşük seviyesi değil ama son 12 yılın en düşük seviyesi. Öte yandan, iş­gücüne katılım oranları da erkeklerde yüzde 71,8’den 71,3’e kadınlarda yüzde 36’dan 35,5’e geriledi. Eğer işsiz sayasındaki gerileme doğ­ru ise insan kaynağımız son bir ayda işgücü pi­yasasından ciddi ölçüde uzaklaşmış demektir ve bu son derece endişe verici bir gelişmedir.

Yüz binlerce iş arayan nereye gitti?

Bu noktada sorulması gereken soru, istih­damda azalma olurken yüz binlerce işsizin iş aramaktan vazgeçerek hangi işgücü statüsü­ne geçtiğidir. Ekonomik kriz ya da COVID-19 şoku gibi istisnai durumlarda işsiz sayısında azalma olur ve bu kişiler çoğunlukla çalışmayı arzulayan ama iş bulma ümidi olmayanları da kapsayan potansiyel işgücü statüsüne geçerek potansiyel işgücünde artışa neden olurlar; bir çeşit bileşik kaplar mekanizması söz konusu­dur. Bu durumda geniş işsizlik olarak tanımla­dığımız “İşsiz ve potansiyel işgücünün bütün­leşik oranında” artış olur.

Oysa kasımda yüzde 20,1 olan bu oran ara­lıkta yüzde 19,5’e inmiş. Çok büyük bir azal­ma. Erkek ile kadınlarda hemen hemen aynı oranda. Demek ki iş aramaktan vaz geçenlerin oldukça az bir kısmı potansiyel işgücüne geç­miş. Gerisi buharlaşmadığına göre kadınlar ev kadını olmuş ama erkekler de ev erkeği mi ol­muş bilemiyorum.

İktidar sevinmekte biraz acele ediyor

İşsizlikteki büyük düşüş ekonomi yönetimi­ni elbette sevindirir ve övünme vesilesi olur. Nitekim Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ile ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Ba­kanı Vedat Işıkhan, olaya böyle yaklaşıyorlar. Sayın Yılmaz, “…üretim, istihdam, yatırım ve ihracatı desteklemek amacıyla attığımız yapı­sal adımlar sayesinde işgücü piyasamızda güç­lü görünüm sürmektedir” dedikten sonra “iş­sizliğin yüzde 7,7 oranıyla aylık iş gücü istatis­tik verilerinin açıklanmaya başladığı 2005’ten bu yana en düşük seviyesine indiğini” belirti­yor. Sayın Işıkhan ise işsizlik oranının yüzde 7,7 ile son 20 yılın en düşük seviyesine gerile­diğini belirttikten sonra ve “işsiz sayısı ise 286 bin kişi azalarak 2 milyon 736 bin kişiye indiği­ni” vurguladıktan sonra “özellikle gençlerin ve kadınların işgücüne ve üretime etkin katılımı­nı sağlamak için gayret ettiklerini” vurguluyor.

Polemiğe girmek istemiyorum. Sadece Sayın Yılmaz’ın ve Işıkhan’ın işsizlik azalırken, istih­damın da azaldığına ve işgücüne katılımda cid­di bir düşüş yaşandığına hiç değinmediklerini not etmek istiyorum. Bana sorarsanız büyük ihtimalle aralık işgücü anketinde bir sorun ola­bilir. Bunu ocak ayı işgücü istatistikleri yayın­landığında göreceğiz. Eğer ocak ayı istatistik­leri de benzer bir gelişmeyi ortaya koyarsa yani hata yoksa bunu o zaman konuşuruz.

 
Kopyalandı

Yazarın Diğer Yazıları

Tümü
  1. İnşaatta kontrollü daralma
  2. Beyin göçü giderek hızlanıyor
  3. Tüketim harcamalarında bölgesel farklılıklar
  4. Yaklaşan seçimlerin siyasal ekonomisi
  5. Türkiye işgücü piyasası son 1,5 yılda önemli ölçüde daraldı