Son dakika
Akın ÖZÇER Köşe Yazısı Akın ÖZÇER

Siyasi kumar

Tayyar’a bakılırsa, Cumhur İttifakı cephesi, ekonomiyi düzelteceğine, emekçiye ve emekliye gasp edilen haklarını iade edeceğine, siyasi mühendislikle seçim kazanmayı hayal ediyor. Bu belki de hayal değil, demokratik sosyal hukuk devletinin, ülkenin ekonomisinin ve uluslararası saygınlığının masaya sürülerek oynanan bir siyasi kumar. Neden derseniz bu hesapta halkın hiç olmaması. DEM Parti ve Kılıçdaroğlu CHP’si seçmeni, iktidarın “güçlüyüm” blöfünü görmeyip, tıpış, tıpış sandığa gidecek ve Cumh

Son günlerde siyasi gündemi, Sayın Cumhurbaşkanı’nın geçen yıl o devasa ahtapotun kolları ilan ettiği CHP’li belediyeleri (Üsküdar, Etimesgut) hedef alan yeni operasyonlar belirliyor. Ama 75 yılı aşkın süredir kurucu üyesi olduğumuz Avrupa Konseyi’nden (AK) gelen itiraza bakılırsa, ortada yine bir demokratik hukuk devleti sorunumuz var. AK Yerel ve Bölgesel Yönetimler Kongresi, (YBYK) aynı zamanda Kongre’nin Başkan Yardımcısı da olan Üsküdar Belediye Başkanı Sinem Dedetaş’ın yolsuzluk iddiasıyla ve alışılageldik onur kırıcı şafak baskınıyla gözaltına alınmasını aynı gün kınadı. YBYK Türkiye raportörleri Marc Cools ve Bryony Rudkin, “bu gelişmenin, CHP’li belediye başkanlarını ve yerel yöneticileri hedef alan kesintisiz gözaltı uygulamalarının yeni bir halkası” olduğunun altını çizdiler. Raportörler ayrıca “seçmen iradesine saygının demokrasinin temel şartı” olduğunu vurgulayarak, yerel seçimlerden bu yana “birçok Türk vatandaşının, sandığa yansıyan oylarının hiçe sayıldığına tanıklık ettiklerine” dikkat çektiler.

Türkiye, adı geçen raportörlerin de işaret ettikleri gibi, AK üyesi bir ülke olarak demokratik ilkelere, hukukun üstünlüğüne ve muhalefetin hakları başta olmak üzere temel insan haklarına saygı göstermekle yükümlü” elbette. Türkiye’nin itibarı, son NATO Zirvesi’nde olduğu gibi, uluslararası toplantılarda ev sahibi olarak konuklarına mükemmel mönüler sunmayı değil, üyesi olduğu kuruluşların yükümlülüklerine uymayı gerektirir. AK bünyesinde sadece CHP’li belediyelere yönelik operasyonlar değil, aynı zamanda daha önceki yazılarımda bazılarına değindiğim sorunlar da bu yıl Türkiye’nin başını ağrıtacak.

AK bünyesindeki sorunlarımız

AK’inde, Dedetaş ve Beşikçioğlu ’nun da içinde yer aldığı muhalefet belediyelerine yönelik operasyonlardan çok daha önemli sorunlarımız var. Operasyonlar da dahil demokratik hukuk devletiyle ilgili birçok sorunumuz, konuyla ilgili önceki yazılarımda işaret ettiğim gibi, AK Parlamenterler Meclisi’nin (AKPM) gündeminde. 13 yıllık bir aradan sonra, 2017’den bu yana, AKPM’nin yeniden tam denetim (Monitoring) süreci altında bulunuyoruz çünkü. Belediye operasyonlarının, eş raportörler Lord Blencathra ve Yves Cruchten’in hazırlayacağı ve sonbahar döneminde Genel Kurul’a sunacağı periyodik Türkiye raporunda “yerel demokrasi ve seçilmişlerin korunması" başlığı altında yer alması kaçınılmaz. Artık sadece HDP/DEM geleneğinden gelen siyasi partililerin değil, CHP’li metropol ve ilçe belediye başkanlarının da adli süreçlerle hedef alınması, bu sorunun "bölgesel/özel" değil, “sistematik bir muhalefeti tasfiye pratiği” olarak nitelenmesine yol açacak. Ayrıca yargı yetkisinin siyasi saiklerle kullanıldığına dair AİHM’in 18. madde ihlali içtihatları (Kavala, Demirtaş kararları) ile yerel yöneticilerin durumu birleştirilerek taslağa "sistematik ihlal" şerhi düşülme olasılığı oldukça yüksek. Çünkü AKPM'nin Nisan ayında yayımladığı ortak deklarasyonda ve yaz oturumu tartışmalarında vurguladığı gibi, yerel seçim sonrası seçilmişlerin yargı yoluyla devre dışı bırakılması artık bir "iç siyaset veya parti içi mesele" değil, "kurumsal bir hak gaspı" olarak değerlendiriliyor.  

Öte yandan, AKPM kararları ayrıca AİHM süreçlerinde de doğrudan "sistematik hak ihlali ve siyasi saik" iddialarına karine teşkil ediyor. Türkiye’nin AİHM kararlarını anayasasında yer alan açık hükme (Madde 90) karşın uygulamamakta ısrarı ve yerel yöneticilere yönelik operasyonlar Bakanlar Komitesi (BK) üzerinde ihlal prosedürünü (Infringement Procedure) uygulama baskısını arttıracak olasılıkla.

İhlal prosedürü konusunda altı çizilmesi gereken husus, Türkiye’nin kaderini AİHM Büyük Dairesi’nin 25 Ağustos’ta açıklayacağı Kavala kararının belirleyecek olması.  Anımsanacağı gibi, AİHM kararlarının uygulanmaması nedeniyle AİHM Büyük Dairesi 2022'de Türkiye aleyhine “İhlal Prosedürü” kararı vermişti. Buna rağmen Yargıtay 3. Ceza Dairesi’nin ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını onamasının ardından Osman Kavala, adil yargılanma hakkı, ifade ve örgütlenme özgürlüğü ile tutukluluğun siyasi saiklerle sürdürüldüğü gerekçesiyle Ocak 2024'te yeniden AİHM'e başvurmuştu. Dava 17 yargıçlı Büyük Daire’ye devredilmişti. Büyük Daire’nin ikinci kez Türkiye aleyhine ihlal kararı verme olasılığı bulunuyor. Bu durumda Ankara sorunu çözecek bir formül bulmazsa, Ekim ayındaki sonbahar oturumunda Genel Kurul’un gündemine AKPM Türk heyetinin oy hakkının dondurulması konusu gelebilir ne yazık ki.   

İlkeler mi parti rozeti mi önemli?

Anayasaya, AYM ve AİHM kararlarına uymamanın gerekçesi, önümüzdeki seçimleri kazanma hırsının sonucu mu bilmem ama geçen yazımda da dile getirdiğim gibi seçim halkın iradesiyle kazanılır, siyasi mühendislikle değil. Anayasa’nın 2. maddesinde yer alan demokratik hukuk devleti ilkesini ve Türkiye’nin ulusal çıkarlarını herkesin parti rozetine yeğlemesi gerektiğine inanıyorum. O bakımdan kurucu üyesi olduğumuz AK ile yukarıda özetlediğim sorunların mevcudiyeti, Türkiye’nin çıkarlarıyla bağdaşmadığı ve saygınlığını zedelediği görüşündeyim. Bu sorunlar, Strasbourg’da görevliyken yaşadığım 12 Eylül döneminden kaynaklananlardan daha az ciddi değil.     

Demokratik hukuk devletinde yanlış yapan sandıkla gider, umut veren, halkı ikna eden iktidara gelir. Esas olan halkın iradesidir elbette. Bu gerçeği, hukukun çiğnenmesine göz yumarak, siyasi mühendislik yaparak değiştirmek mümkün olmadığı gibi, Türkiye’nin uluslararası saygınlığının hiç gereği yokken zedelenmesi de doğru olmaz. Her ne kadar sokaktaki insan AK içindeki sorunlardan doğrudan haberdar olmasa da bu sorunlara yol açan iktidar uygulamalarını yaşıyor ve buna tepki gösteriyor. Bu durum anketlere de yansıyor. Anketten ankete değişmekle birlikte halkın en az salt çoğunluğu, hatta yüzde 60-70’i belediye operasyonlarını da CHP’ye yönelik butlan kararını da “siyasi” buluyor. Halkın bu eğilimi önemli, çünkü bu hukuksuzlukların oy getirmeyeceğini açıkça ortaya koyuyor. Ama ne hikmetse bu yanlış uygulamaların ardı arkası kesilmiyor. Neden?

 
Kumar mı, hayal mi?

İktidar cephesinde “Terörsüz Türkiye” sürecine iç politika açısından önem atfedildiği anlaşılıyor. ETA’nın kendini feshedene kadar geçen 59 yılını (1959-2018) incelemiş olduğum için bu süreci önemli ama eksik buluyorum. Terör örgütlerine silah bıraktırma süreçlerinin başarısı, demokratik hukuk devletinin varlığına bağlı. Ayrı bir yazı hatta kitap konusu olduğu için burada ayrıntıya girmem mümkün değil ama konuyla ilgili bir süredir yazmamamın nedeni, Türkiye’nin maalesef demokratik hukuk devletinden hızla uzaklaşmış olması. Tatile çıkmadan TBMM’ye içeriğini bilmediğimiz bir “çerçeve yasa” gelecek. Ama bu yasa çıkmadan ayrı bir yasaya gerek duyulmadan da atılması gereken adımlar var. AYM ve AİHM kararlarına uymak için yasaya gerek yok; anayasaya uyulması yeterli. Ama öyle bir siyasi irade görmediğim için sürece ihtiyatla bakmak durumundayım.

Eski AK Parti milletvekili ve gazeteci yazar Şamil Tayyar’ın bu konuda bilgisi var ki 30 Temmuz tarihli bir X mesajında TBMM’ye sunulacak yasa tasarısının içeriği hakkında bazı özet bilgiler aktarıyor. Tasarıyı görmeden konuyla ilgili değerlendirme yapmak mümkün değil ama Tayyar’ın terörün sonlandırılması süreci değil de iç siyaset hakkında, “bu sürecin hayata geçirilmesi halinde iç siyasetteki mevcut parametrelerin, ittifak dengeleri ve siyasi paradigmaların kökten değişeceğine” ilişkin cümlesi dikkat çekiyor. Ardından DEM Parti “çözüm sürecinin seyrine bağlı olarak bu İttifak’ın içinde veya yanında yer alabilir. Bu sonbaharda seçime giderek kadrolarını yenileyebilir” diyor. O zaman insanın aklına bu süreç, sorunu çözmek değil de DEM Parti’yi Cumhur İttifakı’na çekmek için mi başlatıldı sorusu takılıyor. Ama Tayyar’ın verdiği bilgiler bağlamında silah bırakanların topluma yeniden kazandırılmasına yönelik bir yasayla DEM Parti’nin Cumhur İttifakı’nın müttefiki olmasının hayal ürünü olduğu sonucuna varıyorum. AİHM kararları uygulanmadığı, Demirtaş hala cezaevinde kaldığı, kayyum uygulaması kaldırılmadığı sürece DEM Parti ve özellikle seçmeninin Cumhur İttifakı ile aynı yerde durması ham bir hayal gibi geliyor bana.       

Şamil Tayyar, CHP seçmeni başta demokratları öfkelendiren butlan kararından da çok memnun olmalı ki Kılıçdaroğlu CHP’sinin de Cumhur İttifakı içinde yer alabileceğini ileri sürüyor. Bu bir olasılık ama yazdığı şu cümle anlamsız: “Özel/Kılıçdaroğlu kavgası da bir ihtimal CHP’yi Cumhur İttifakı’nın ortak adayında işbirliğine yanaştırabilir. “ Özgür Özel Yeni Parti’yi kurduğuna göre, Tayyar’ın beklediği kavga artık yok. Ama bu cümlede beni güldüren başka bir şey var. O da CHP’de kalacak olan bir avuç seçmenin Cumhur İttifakı’nın ortak adayında işbirliği yapabileceğini düşünebilmesi. Kılıçdaroğlu parti olarak Cumhur İttifakı ile işbirliği yapar belki ama seçmeni açısından bu oldukça uçuk bir öngörü.  

Tayyar’ın mesajında tuhaf bir şey daha var hiç anlamadığım ve oy hırsızlığı olarak gördüğüm için desteklemediğim. Transferlerden söz ediyor: “Meclis aritmetiği ise seçim takvimi yaklaştıkça baş döndürücü biçimde değişikliğe uğrayacak gibi. Yeni transferler kapıda. Kişisel kanaatim; önümüzdeki süreçte her türlü sürprize açık olun. Siyasi tarihin en çalkantılı dönemine giriyoruz”. İçeriden bu konuda bilgi almış mı bilemem ama milletvekili transferleriyle Cumhur İttifakı güçlenecek de ne olacak sorusu takılıyor aklıma. Olsa olsa seçimlere kadar gidecek geçici bir güçlenme bu. Peki, güçlü Cumhur İttifakı, halkoyuna sunmadan bir anayasa değişikliği mi yapacak, seçim sistemini mi değiştirecek ki transferlere bu kadar bel bağlanıyor?

Tayyar’a bakılırsa, Cumhur İttifakı cephesi, ekonomiyi düzelteceğine, emekçiye ve emekliye gasp edilen haklarını iade edeceğine, siyasi mühendislikle seçim kazanmayı hayal ediyor. Bu belki de hayal değil, demokratik sosyal hukuk devletinin, ülkenin ekonomisinin ve uluslararası saygınlığının masaya sürülerek oynanan bir siyasi kumar. Neden derseniz bu hesapta halkın hiç olmaması. DEM Parti ve Kılıçdaroğlu CHP’si seçmeni, iktidarın “güçlüyüm” blöfünü görmeyip, tıpış, tıpış sandığa gidecek ve Cumhur İttifakı adayını destekleyecek; Yeni Parti seçmeni ise yok sayılacak. Öyle mi? Kargaları güldürmeyelim.  

Kopyalandı

Yazarın Diğer Yazıları

Tümü
  1. Paraguay’da neler oluyor?
  2. AB Gerileme Raporu
  3. Trump topal ördek mi olacak?
  4. Sokak Mélenchon’un, sandık Le Pen’in mi?
  5. Erken seçim İspanya’ya siyasi istikrar getirir mi?